KENNISBANK

Chronische stress en je lichaam: wat altijd aanstaan met je doet

Kennisbank · Lichaam, gewicht en overgang


FlowCycle-les in de spinningzaal: de instructeur fietst voor de groep, met een berg en een fietser op het scherm


In het kort. Chronische stress is de toestand waarin je stresssysteem niet meer goed uitschakelt, ook als er geen acuut gevaar is. Je lichaam blijft in de overlevingsstand, met gevolgen voor slaap, herstel, eetlust en vetopslag. Bij DeepFlow noemen we dat chronisch aanstaan. Daarom halen we eerst de spanning eruit, voordat we aan leefstijl, voeding en beweging werken.


Je bent goed geworden in doorgaan. Zo goed dat je niet meer weet hoe je stopt. Je slaapt slechter, herstelt trager en de kilo's blijven plakken. 's Avonds zoek je iets om tot rust te komen: je telefoon, de koelkast, een glas wijn. Dat is geen zwakte. Dat is een lichaam dat gas blijft geven terwijl jij wilt remmen.


Wat doet chronische stress met je lichaam?

Chronische stress houdt je lichaam in de stand van overleven. Je stresssysteem is gemaakt voor korte pieken, maar blijft nu de hele dag een beetje aan. Daardoor krijgt je lichaam te weinig tijd voor herstel, en dat merk je aan je slaap, je energie, je eetlust en je gewicht.


Bij gevaar maakt je lichaam adrenaline en cortisol aan. Je hartslag gaat omhoog, je spieren spannen aan en je bloedsuiker stijgt, zodat je kunt vechten of vluchten. Is het gevaar voorbij, dan zakt alles weer. Het probleem ontstaat als die pieken nooit meer zakken. Je brein maakt weinig verschil tussen een tijger en een inbox die overloopt.


Welke klachten horen bij chronische stress?

Chronische stress geeft vaak lichamelijke én psychische klachten. Thuisarts.nl noemt onder meer moeheid, slecht slapen, hoofdpijn, maag- of darmklachten en pijn in nek of rug. Daarnaast kun je sneller boos worden of huilen, je somber voelen, vergeetachtig zijn en blijven piekeren.


Veel mensen herkennen daarnaast:


  • Meer trek, vooral in zoet en vet. Je lichaam wil snelle energie.
  • Trager herstel na inspanning.
  • Kilo's die blijven plakken, vooral rond je buik.
  • 's Avonds niet kunnen schakelen zonder scherm, eten of alcohol.


Wat doet cortisol op de lange termijn?

Cortisol is geen vijand. Je hebt het nodig om 's ochtends op te staan en om energie vrij te maken. Blijft het lang verhoogd, dan verstoort het je slaap, verhoogt het je trek en maakt het vetopslag rond je buik makkelijker.


Daar komt bij dat slecht slapen zelf weer stress geeft en je eetlust verhoogt. Zo houdt het systeem zichzelf in stand. Daarom helpt het weinig om alleen naar je eten te kijken. Het begint bij de spanning.


Waarom houdt een gestrest lichaam vast?

Een lichaam dat denkt dat het in gevaar is, geeft geen reserves weg. Het houdt vast aan energie, aan vet en aan gewoontes die ooit veilig voelden. Een lichaam dat aanstaat houdt vast. Een lichaam dat rust, laat los.


Dat verklaart waarom harder je best doen vaak averechts werkt. Strenger diëten en elke dag intensief trainen zijn voor je lichaam extra stress. Hoe harder je jezelf pusht, hoe meer spanning je opbouwt.


Waarom merk je chronische stress na je 40e meer?

Rond je veertigste verandert je hormoonbalans, en dat versterkt de gevolgen van stress. Bij vrouwen daalt in de overgang het oestrogeen, bij mannen daalt het testosteron geleidelijk. Beide hebben invloed op slaap, energie, spiermassa en vetverdeling.


Komt daar jarenlange spanning bovenop, door werk, kinderen of zorg voor ouders, dan merk je dat wat vroeger vanzelf ging, nu meer moeite kost. Thuisarts.nl noemt zwaarder worden ook als mogelijke klacht in de overgang.


Hoe krijg je de spanning uit je lijf?

Begin met beweging die je hoofd stil maakt, niet met nog meer inspanning. Ritmische beweging op een gematigd niveau, rond een zes op tien, geeft je lichaam iets te doen en laat je hoofd stiller worden. Daarna is er ruimte om echt te ontspannen.


Wie jaren heeft aangestaan, kan vaak niet zomaar stilzitten. Je hoofd gaat juist dan het hardst. Een paar dingen die je zelf kunt doen:


  • Kies stevig wandelen of rustig fietsen in plaats van elke dag tot het gaatje gaan. Thuisarts.nl raadt ook aan om bij stress te bewegen, het liefst buiten.
  • Houd krachttraining kort.
  • Bouw momenten in waarop je echt uitschakelt, zonder scherm.
  • Let op je adem. Een langere uitademing helpt je lichaam schakelen naar herstel.
  • Ga op vaste tijden naar bed en sta op vaste tijden op.


Bij DeepFlow draaien we de gebruikelijke volgorde om. Eerst de spanning eruit. Dan het onderbewuste mee. Pas daarna leefstijl, voeding en beweging. Het gaat niet om meer inspanning, maar om minder spanning.


Wanneer ga je eerst naar de huisarts?

Ga naar je huisarts als je de stress niet zelf omlaag krijgt, als je klachten toenemen, zoals angst, paniekaanvallen of somberheid, of als je niet meer goed kunt werken of uit bed komt. Ook als je meer alcohol drinkt of mensen om je heen zich zorgen maken. Dat zijn de signalen die Thuisarts.nl noemt.


DeepFlow is geen zorgaanbieder en vervangt geen behandelaar. Wil je ervaren hoe het voelt om uit de aan-stand te komen, kom dan naar de eerstvolgende FlowDay.


Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of ik chronische stress heb?

Signalen zijn onder meer slecht slapen, moeheid, veel trek, trager herstel, piekeren en altijd gespannen zijn. Alleen een arts kan beoordelen wat er medisch speelt; twijfel je, bespreek het dan met je huisarts.


Helpt sporten tegen stress?

Ja, als de dosis klopt. Gematigde, ritmische beweging helpt veel mensen om spanning kwijt te raken. Heel intensief en lang trainen is voor een lichaam dat al aanstaat juist extra stress.


Is chronische stress hetzelfde als een burn-out?

Nee. Langdurige stress kan wel voorafgaan aan overspannenheid of een burn-out. Of daarvan sprake is, bespreek je met je huisarts.


Bronnen


Lees verder



Meld je aan voor de FlowDay →


Geschreven door Désirée Vergers, ontwikkelaar van FlowCycle.

GEBOREN UIT LEVEN – NIET UIT EEN PLAN


DeepFlow is niet verzonnen op papier, maar ontstaan uit het leven zelf.
In stilte. In vallen. In opstaan.


We ontdekten dat echte verandering niet zit in praten óver, maar in voelen.

In durven zien wat bedekt ligt. In loslaten.


En vooral: in bewust creëren wat je werkelijk verlangt.


Wat begon als een zoektocht van twee mensen, werd een gedeelde visie.

En uiteindelijk: een manier om samen een lichter en leuker leven te co-creëren.


Benieuwd wat DeepFlow voor jou kan betekenen?


We maken graag ruimte voor jouw verhaal. Stuur ons een bericht of plan een vrijblijvende kennismaking.



deepflow

Kies voor een lichter en leuker leven.

En je hoeft het niet alleen te doen.

Neem contact met ons op